تبلیغات
روح الله - آفاق برون مرزی انقلاب اسلامی
آفاق برون مرزی انقلاب اسلامی


اسلام دین جهانی و جاودانی

برحسب آیات متعددی، قرآن کریم اسلام را آیین جهانی، جاودانی و همگانی معرفی می کند که نه مرزهای جغرافیایی آن را محدود می کند و نه آن که در زمان خاصی محصور می ماند، به علاوه تفاوت های قومی، قبیله ای و فرهنگی که بر ملل گوناگون سایه افکنده این حقیقت الهی را در تنگنا قرار نمی دهد.
قرآن می فرماید:«قل یا ایّها النّاس انّی رسول الله الیکم جمیعاً؛(1) (ای پیامبر) بگو ای مردم، من فرستادة خداوند بر همة شما هستم.» «و اوحی الیّ هذا القرآن لانذرکم به و من بلغ...؛(2) این قران بر من وحی گردیده است تا شما را و هر کس را که به او برسد بیم دهم.» «تبارک الذی نزّل الفرقان علی عبده لیکون للعالمین نذیرا؛(3) بزرگوار و مبارک است آن کسی که این فرقان را بر بنده اش فرو فرستاد تا جهانیان را بیم دهنده ای باشد.»
«و ما ارسلناک الّا کافّةً للنّاس بشیراً و نذیراً و لکنّ اکثر النّاس لایعلمون؛(4) تو را به عنوان پیامبر خویش نفرستادیم نگر بر همة مردم بشارت دهنده و بیم دهنده ولی بیشتر مردم نمی دانند.» «ان هو الّا ذکر للعالمین؛(5) و این جز یادآوری و اندرزی برای مردم جهان نمی باشد.»
براساس همین دیدگاه جهان شمولی رسول اکرم(ص) بعد از آن که در منطقه حجاز آرامش و امنیت را حاکم ساخت و از ناحیه مشرکان، کافران و دیگر دشمنان در شبه جزیره عربستان آسوده گردید، فرصت را غنیمت شمرد و با زمامداران وقت، رؤسای قبایل و رهبران مذهبی مسیحیان جهان آن روز باب مکاتبه را گشود و آئین اسلام را به ملل زندة آن روز جهان عرضه داشت. البته اگر لجاجت های خصم داخلی با نبردهای خونین، جامعه اسلامی را به خود مشغول نمی ساخت، پیش از این پیامبر رسالت خود را در جهان علنی می ساخت.
مجموع یکصد و هشتاد و پنج نامه از میان مکتوبات پیامبر که جهت تبلیغ و دعوت به اسلام و یا به عنوان میثاق و پیمان در دست می باشد که محدثان و مورخان آن ها را ضبط کرده اند، از محتوای این نامه ها بر می آید که روش اسلام در فراخوانی ملل جهان به آیین محمّدی بر اساس منطق، برهان، اندرز و نصیحت های حکیمانه توأم با لطافت های اخلاقی و نرمش های پیامبر بوده است و این اسناد و مدارک ادعای دروغین برخی خاورشناسان و مورّخان را که خواسته اند پیشرفت اسلام را محصول خشونت و زور و شمشیر بدانند، باطل می سازد.(6)
گروهی از مغرضان و محرومان از خرد و ایمان، این رسالت جهانی را به دیدة تردید نگریسته اند و این اتهام یا سخن واهی را مطرح کرده اند که موضوع عمومیت رسالت پیامبر بعدها بوجود آمد و این برنامه در آغاز مطرح نبوده است، سر ویلیام مویر انگلیسی در رأس این دسته از خاورشناسان قرار می گیرد. اما چنان که اشاره کردیم هم آیات قرآن و هم مکاتبات پیامبر، خلاف این تفکّر غیر واقعی را به اثبات می رساند.(7)
بطور قطع آن چه که برخلاف نقشه های مخالفین، کارشکنی های مشرکین و تبلیغات زهرآگین یهود و نصارا، موجب موفقیت این عقیده گردید آن است که در درجه اول تعلیماتش توسط خالق هستی و خداوند جهانیان بنیاد نهاده شده و در درجه دوم این آیین براساس سرشت و فطرت آدمیان، بناگردیده و خردهای سالم و منطق خالصانه حقایق آن را می پذیرد. البته خوش رفتاری مسلمانان در هنگام تبلیغ اسلام با مردمان دیگر مذاهب و اهتمام فوق العاده مسلمین صدر اسلام به رهبری رسول اکرم(ص) گسترش و نشر اسلام را تسریع نمود و قرآن کریم چه زیبا این روند را بیان فرموده است:«هو الّذی أرسل رسوله بالهدی و دین الحقّ لیظهره علی الدّین کلّه و لوکره المشرکون؛(8) او پروردگاری است که پیامبر خود را برای هدایت مردم فرستاد، با دینی بر حق (و آیینی استوار) تا او را بر تمام دین های دیگر غالب گرداند، هر چند مشکران را خوش نیاید» و در جای دیگر می فرماید:«یریدون لیطفئوا نور الله بأفواهم و الله متمّ نوره و لو کره الکافرون؛(9) اراده نموده اند نور خداوند را با دهان های خویش خاموش کنند ولی خدا کامل کنندة نور خود است اگرچه کافران (از این روند) اکراه دارند.»
عبدالنبی مغربی استاد دانشگاه الجزیره می نویسد:
«...اسلام لزوماً فراگیر و جهانی است و دستورها و هم چنین بینش آن از این جهان، تنها ناظر به نژاد خاص یا قوم معیّن نمی باشد بلکه به همه افراد بشر در روی کره زمین مربوط می شود بنیان گذار اسلام (رسول اکرم(ص)) کمی پس از تصویب قانون اساسی مدینه پیام هایی به سلاطین خاورمیانه فرستاد و آنان را به قبول اسلام دعوت نمود... دین اسلام از سال 660میلادی، تقریباً سی سال پس از رحلت پیامبر به چنان وسعتی دست یافته بود که از همان موقع از امپراتوری اسلام سخن به میان می آمد...»(10)
پروفسرو سرتوماس آرنولد عقیده دارد:
«...عاملی که مسلمانان را به حمل پیام و رسالت اسلام، به سوی مللی که بر آنان وارد می شدند بر می انگیخت و آنان را به جنبش وا می داشت حرارت و شوری بود که نسبت به حقیقت دین داشتند... با گذشت یک قرن از وفات پیامبر، پیروانش از غرب به اسپانیا رسیده و از شرق رود سند را درنوردیدند و چیزی نگذشت که در رأس یک امپراتوری عظیمی قرار گرفتند که از امپراتوری روم در اوج قدرتش بزرگ تر بود. با این که در قرون بعد پایه های این امپراتوری عظیم شکاف برداشت، پیروزی های فکری و معنوی آن هم چنان به پیشرفت خود ادامه داد.»(11)
لوئی گارده فیلسوف و محقق مسیحی و متخصّص در اندیشه اسلامی و هم چنین تحلیل گر ساختارهای جوامع اسلامی یادآور شده است:
«ارزش های متعالی مذهب اسلام که منبع ادراکات مسلمانان است از یک سو و صفت نزدیک خالق به مخلوق و نیز هادی و رحمان و رحیم بودن او نسبت به انسان از سوی دیگر، از جمله مسایلی هستند که دنیای مادی امروز را مورد استیضاح قرار می دهند.»(12)
مارسل بوازار، اسلام شناس سوئیسی گفته است:
«اصل توحید در قرآن، علاوه بر اعتقاد به یگانگی خدا، عامل رهبری و دستگیری انسان ها به سوی وحدت و تفاهم جهانی می باشد، این دیدگاه اسلام روشنگر ارج نهادن به اندیشه های سیاسی و اجتماعی و پیوستگی و تفاهم جهانی در مسیر اتحاد ملل اسلامی است.»(13)
وی در جای دیگر می نویسد:
«اسلام قادر است مستقیماً در پی ریزی نظام تازه ای برای روابط بین ملت ها کوشش کند و در پیشاپیش جنبش های ضد استعماری مردمی که به خاطر آزادی و برابری و علیه تبعیض نژادی می جنگند، نقش رهبری قاطع را برعهده گیرد.(14) در آینده ای نه چندان دور اسلام نقش خود را در روابط بین المللی دوباره باز خواهد یافت و امّت مسلمان، عظمت و افتخار پیشین را از سر خواهد گرفت. پیام آسمانی قرآن در عین حال که بر انگیزندة خلق هاست آرام بخش دل ها نیز هست، در حقیقت اسلام تنها نصیحت گر فضیلت ها نیست بلکه برانگیزندة روح فضیلت هاست...»(15)
مارسل بوازار در اثر دیگر خود پاسخ برخی تردیدها را دربارة ویژگی های جهان منشی اسلام داده و گفته است این خصوصیت از چند جنبه ثابت می گردد، یکی توحید مطلق و وحدت جهان و حاکمیت خدای واحد بر تمامی عالم، دوم خطاب های قرآن غالباً به خصوص در سوره های مکّی یا ایّها الناس است، سوم عامل پیوند دهندة افراد مسلمان، قومیت، اشتراک های تاریخی، مسایل اقلیمی و فرهنگی ملّت و سرزمین ها نمی باشد، بلکه اقرار به وجود خدای یکتا و اعتقاد به قرآن کریم، قبله ای واحد و مشترکات معنوی دیگر امّت مسلمان را منسجم و متحد می سازد، حتی غیر مسلمانان در صورت اعتقاد به یکی از ادیان آسمانی به عضویت در این امّت فراخوانده می شود و می تواند پیرو دستورات آیین خود باشد به شرط آن که مقرّرات اسلامی را مراعات کند و برای جوامع اسلامی اختلالی بوجود نیاورد،(16) او پس از این بررسی ها می نویسد:
«...از آن جا که هدف ارشاد دینی به آیندة متعالی و ابدی انسان مربوط می شود پس جهان منش است و نیز اعتقاد به خدای یگانه عالم هر اصل نژادی و یا عصبیّت ملّی را از میان می برد. بی شک جهان منش بودن شریعت مبیّن تعمیم ایمان است...»(17)

پرتو افشانی در نقاط دیگر

انقلاب اسلامی ایران نیز پرتوی از بعثت نبوی، مشی عَلَوی و حماسه حسینی می باشد و در واقع ارزش های الهی و بنیان های قرآنی در شکل گیری، پیروزی و استقرار آن دخالت داشت، بنابر این نمی تواند در مرزهای ایران محصور بماند، به فرمایش امام خمینی، ملت ایران در این حرکت با تعالیم اسلامی پیشرفت کرد، با خواست الهی بیدار شد و با اتحاد کلمه و بدون برخورداری از ساز و برگ قیام نمود و موانع را کنار زد.(18) ملت خداجوی ایران در دوازدهم فروردین شناسنامه به دست به سوی مراکز رأی گیری هجوم برد تا به نبوّت محمّد صلی الله علیه و آله و ولایت علی علیه السلام گواهی دهد و به پیامبر عرض کند: لبیک یا رسول الله! سخنانت را در روز غدیر شنیدم و اکنون آمده ام به جانشین بر حقّت دست بیعت دهم، بیعتم را پذیرا باش. به علی علیه السلام بگوید: فریادهای مظلومانه ات را شنیدم و برای دفاع از تو و آرمان هایت آماده ام، قبول کن. به امام حسین(ع) عرض کند اگر در صحرای کربلا نبودم به ندای "هل من ناصرت" لبیبک بگویم اکنون با جان و دل آمده ام تا در عمل ثابت کنم سرباز توأم، پذیرایم باش. به ولیّ عصر ارواحنا فداه عرضه بدارد: اکنون که ایران را از دست ظالمان باز گرفته ایم تو ما را پناه ده و حق ما را از ظالمان بستان و به خانة دل ما قدم بگذار. کرم نما و فرودآ، که خانه خانه توست. و به نایب بر حق امام زمان(عج) خمینی بت شکن بگوید: من به جمهوری اسلامی رأی می دهم، نه یک کلمه کم و نه یک کلمه زیاد.
و شامگاهان آغاز نشده بود که ماه تابان «جمهوری اسلامی» دمید و نه تنها ایران که خانه های مستضعفان و کوخ های محرومان را در سراسر گیتی روشن ساخت و روح تازه ای به کالبد ستمدیدگان جهان دمید.
و امام امت در پیامی از این یوم الله بزرگ چنین یاد کردند:
«من در این روز مبارک، روز امامت امت و روز فتح و ظفر ملّت، جمهوری اسلامی ایران، را اعلام می کنم... مبارک باد بر شما روزی که پس از شهادت جوانان برومند و داغ دل مادران و پدران و رنجهای طاقت فرسا، دشمن غول صفت و فرعون زمان را از پای درآوردید و با رأی قاطع به جمهوری اسلامی، حکومت عدل الهی را اعلام نمودید. حکومتی که در آن جمیع اقشار ملت با یک چشم دیده می شوند و نور عدالت الهی بر همه و همه به یک طور می تابد...
صبحگاه دوازده فروردین که روز نخستین حکومت الله است، از بزرگترین اعیاد مذهبی و ملّی ما است. ملت باید این روز را عید بگیرند و زنده نگهدارند. روزی که کنگره های قصر دوهزار و پانصد سال حکومت طاغوتی فرو ریخت و سلطة شیطانی برای همیشه رخت بر بست و حکومت مستضعفین که حکومت خدا است به جای آن نشست...
هان! ای ملت عزیز که با خون جوانان خود، حقّ خود را بدست آوردید، این حق را عزیز بشمرید و از آن پاسداری کنید و در تحت لوای اسلام و پرچم قرآن، عدالت الهی را با پشتیبانی خود اجرا نمائید. من با تمام قوا در خدمت شما که خدمت اسلام است این چند روز آخر عمر را می گذرانم و از ملت انتظار دارم که با تمام قوا از اسلام و جمهوری اسلامی ایرن پاسداری کنند».
امام خمینی تأکید کرده اند:
«...اگر...متاع بزرگمان را آن طور که هست به عالم عرضه کنیم که این جمهوری اسلامی است همه می پذیرند و ممالک اسلامی یکی پس از دیگری به شما اقتدا می کنند...(19) نهضت ایران مخصوص به خودش نبوده و نیست برای این که اسلام اختصاص به طایفه خاصی ندارد. ما که نهضت کردیم برای جمهوری اسلامی بوده است. نهضت برای اسلام نمی تواند محصور یک کشور باشد و نه حتی به تمام کشورهای اسلام...(20) همة ما با هم قیام کرده ایم که اسلام را در اینجا زنده کنیم و ان شاءالله انقلاب را به همه جا صادر می کنیم...».(21)
اصولاً صدور معنویت و پرتوهای فکری و فرهنگی این انقلاب بر اثر برنامه ریزی های سیاسی، فعالیت های تبلیغی و تلاش های بین المللی انجام نگرفته و وقتی خورشیدی از اوج آسمان ایمان نور افشانی می کند خود انوارش معرّف و مبلّغ و ناشرش خواهد بود. این نکته را امام مورد توجه قرار داده است.
«آن طور که ملّت های اسلامی خارج، اطلاع پیدا کردند و بر وقایع اینجا، نه این بوده است که ما یک تبلیغاتی داشتیم و آن ها را با تبلیغات خودمان آن طور عاشق این انقلاب کردیم. این انقلاب خودش منعکس شده در آن ها و آن ها که بی غرض بودند فهمیده اند که تا یک حدودی شماها چه می خواهید...(22) انقلاب ما متکی به معنویات و خداست همان خط معنویتی که (بر اثر آن) مردم دنیا متوجه انقلابمان شدند...»(23)
انقلاب اسلامی همانگونه که مورد استقبال مسلمین و محرومان جهان قرار گرفته، قدرت بزرگ را دچار هراس نموده است زیرا مظلومان عالم راه امیدی را یافته اند که می تواند برای استکبار خطرآفرین باشد و بساط تجاوزها، زورگویی ها و ناراستی های آنان را بر هم می ریزد، از این روی کوشید با اجرای نقشه های گوناگون، توطئه های متعدد، شایعه افکنی، نشر اکاذیب، ایجاد تفرقه بین مردم و... این فروغ فروزان را خاموش کنند امّا به لطف خداوند انقلاب ایران از گزند این نیرنگ ها مصون مانده است.
امام خمینی فرموده اند:
«انقلاب اسلامی ایران با تأیید خداوند منان در سطح جهان در حال گسترش است ان شاءالله با گسترش آن قدرت های شیطانی به انزوا کشیده خواهند شد و حکومت مستضعفان برپا و زمینه برای حکومت جهانی مهدی آخرالزمان(عج) مهیا خواهد شد.»(24)
«این انقلاب اسلامی ایران همچو در دنیا چهره پیدا کرده است که همه قدرت های بزرگ را به وحشت انداخته است که مبادا این انقلاب با آن چهره واقعی که دارد، همه جا توجه به آن بکنند و یک وقت ابر قدرت ها ببینند که ممالک اسلامی و ممالک دیگر هم از دست آن ها رفت، از این جهت کوشش می کنند که اینجا (را) که هسته مرکزی این انقلاب و نهضت اسلامی، بکوبند...»(25)
بنیان گذار نظام اسلامی ایران و رهبر کبیر انقلاب، امام خمینی اظهار امیدواری کرده است:
«اگر چنانچه این قدرت که از ناحیه خدا به این ملت اعطا شد و توانایی آن را پیدا کرد تمام قدرت های مجهز به ضد ملّت را خنثی کند و همه دست ها را از ذخایر خودش و از ملت خودش قطع کند، اگر این محفوظ بماند امید این است که این مطالب در همه ممالک اسلامی و در همه جاهایی که مستضعفین جهان تحت سلطه مستکبرین بودند این مسأله انجام گیرد(26) ما انقلابمان را به تمام جهان صادر می کنیم، چرا که انقلاب ما اسلامی است و تا بانگ: لا اله الّا الله و محمدرسول الله بر تمام جهان طنین نیفکند مبارزه هست و تا مبارزه در هر جای جهان علیه مستکبرین هست، ما هستیم...»(27)
اما تأکید می نمایند صدور انقلاب به معنای کشورگشایی نمی باشد:
«این که می گوئیم باید انقلاب ما به همه جهان صادر بشود، این معنی غلط را از او برداشت نکنند که ما می خواهیم کشورگشایی کنیم. ما همه کشورهای مسلمین را از خودمان می دانیم، همه کشورها باید در محل خودشان باشند. معنی صدور انقلاب ما این است که همة ملت ها بیدار بشوند و همه دولت ها بیدار بشوند و خودشان را از این گرفتاری که دارند و از این تحت سلطه بودنی که هستند و از این که همة مخازن آن ها دارد به باد می رود و خودشان به نحو فقر زندگی می کنند نجات بدهد.»(28)
مقام معظم رهبری حضرت آیت الله العظمی خامنه ای در تبیین این مفهوم می فرمایند:
«...صدور انقلاب یعنی صدور فرهنگ انسان ساز اسلام و صدور صفا و خلوص و تکیه و اصرار بر ارزش های انسانی. ما به این کار و انجام این وظیفه افتخار می کنیم. این راه انبیاست و ما باید این راه را ادامه دهیم...چرا باید شرم کنیم از این که غیرت و حمیّت و ایستادگی در مقابل قدرت های باطل را به صورت درس عملی به ملت های دیگر ارائه و تعلیم بدهیم؟ ملت ها باور نمی کنند که بشود با عوامل و مزدوران قدرت های استکباری در افتاد. ما در افتادیم و پیروز هم شدیم. چرا این عمل و تجربه خودمان را در اختیار افکار عمومی ملت ها نگذاریم؟ ما این انقلاب را صادر می کنیم. اگر منظور این است که ما مواد منفجره صادر می کنیم، این ادعا دروغ است، این کار را خود دستگاه های پلید خبیث استکباری می کنند.»(29)
اصولاً شخصیت های مذهبی، سیاسی و فرهنگی جهان و نیز رسانه های کشورهای گوناگون انقلاب اسلامی را یک حرکت امیدوار کننده برای مسلمانان جهان و محرومین ملل تلقّی کرده اند. چنان چه شیخ یوسف شبلی امام جمعه شهر مینتوکانادا آن را نجات دهنده مسلمانان سراسر جهان دانسته است، ابومسلم رهبر مسلمانان گویان رشد فکری و آگاهی سیاسی مسلمین این سرزمین را متأثر از انقلاب اسلامی می داند، شهید سید عارف حسین حسینی از علمای پاکستان، یادآور گردید: این حرکت، مردم پاکستان را از درون منقلب نمود، علامه سید محمد حسین فضل الله دانشور برجسته لبنانی یادآور شد این انقلاب، به تمام مسلمانان و مستضعفان جهان تعلّق دارد. شهید حجة الاسلام و المسلمین سیّد محمد باقر حکیم رئیس مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق (در سال های حاکمیت حزب بعث بر عراق) انقلاب را امید محرومان به شمار آورد. سر دبیر نشریه تحقیقات اسلامی سنگال گفت: انقلاب اسلامی ایران باعث شکوفایی در این کشور شد. محمد خلیل ابراهیم، مسلمان اهل سودان اظهار داشت: این انقلاب بر پایگاه های مردمی تکیه دارد و سرانجام موفق می شود حقیقت را برای جهانیان آشکار سازد.
دکتر کلیم صدیقی(ره) رئیس سابق انیستیتوی اسلامی انگلستان در بخشی از سخنان خود یادآور شد: انقلاب اسلامی ایران هدف ما بود و در انتظارش بسر می بردیم. ما فکر می کنیم تحت رهبری امام خمینی انقلاب صدر اسلام دوباره تکرار شود. رئیس دانشکدة الهیات دانشگاه علیگره هند و از رهبران برجستة شیعیان این سرزمین طی اظهاراتی گفت: انقلاب ایران نشان داد که زنده نگاه داشتن خاطرة کربلا و تکرار هر سالة آن بیهوده و بی حاصل نبوده است. بلکه چنان تأثیر شگرفی در دگرگون سازی وجدان های انسانی دارد که با گذشت چهارده قرن هنوز می تواند بساط طاغوت ها را برچیند. یکی از شخصیت های برزیلی که در سال 1361ش به ایران سفر نمود، از فراگیری انقلاب ایران سخن گفت و افزود: افکار مسلمانان در سراسر جهان و همة نیروهای آزادی بخش کرة زمین امروز انقلاب اسلامی ایران و امام خمینی را تأیید می کنند. ما اطمینان داریم که صدای این انقلاب در تغییر سرنوشت همة ملت های دربند و نهضت های رهایی بخش و مبارز مؤثر خواهد بود، چرا که نظامی که هم اکنون در ایران حاکم است براساس قرآن و اسلام می باشد.
دکتر احمد هوبر متفکر مسلمان اهل سوئیس در حاشیه کنفرانس اندیشه اسلامی، در تهران، گفت: همه ما شاهد هستیم که امروز جمهوری اسلامی نه تنها در سطح جهان اسلام بلکه در عرصة سیاست جهانی، بسیار با ثبات تر و قوی تر شده است. ابراهیم امین از مسلمانان لبنانی که در جماران به دیدار امام خمینی نایل گردیده گفت: پیام امام برای تمام مسلمین و محرومین جهان است و به همین دلیل همه کسانی که از نژادهای مختلف و کشورهای متفاوت آمده بودند، به هنگام دیدار با امام به گریه افتادند.
عبدالمجید مسعود مسلمان اهل کنیا گفت: وقتی امام را دیدم، این احساس را پیدا کردم که ایشان امام و رهبر تمام مسلمانان جهان می باشد. رهبر جنبش اتحاد اسلامی تونس در مقاله ای نوشت: کمترین تأثیر انقلاب اسلامی ایران در تونس این است که عدّه زیادی را به این فکر واداشته که می شود مذهب را به متن آورد، می شود تبعیض ها، استعمار شدن ها و به بردگی کشیدن انسان ها را از میان برد. نمایندة آزادی بخش کشور بحرین در مصاحبه ای خاطر نشان ساخت: تنها آرزوی ملت بحرین پیروزی انقلاب در ایران بود و اهمیت اخبار ایران به جایی رسید که در بحرین هر کسی فکر می کرد این اخبار در داخل بحرین جریان دارد و به خود مردمش مربوط است. عبدالحمید أجل سفیر سابق الجزایر در ایران گفت: انقلاب اسلامی ایران از نظر ما با امپریالیسم و صهیونیزم مبارزه می کند و حرکتش در جهت ترقی، پیشرفت و آزادی ملت هاست. عبدالحلیم خدّام وزیر امور خارجه سابق سوریه یادآور شد: انقلاب ایران نه فقط برای ایران، بلکه برای سراسر منطقه و جهان انقلاب عظیمی است و تحکیم آن به نفع همه خواهد بود.
حبیب شطّی دبیر کل سابق سازمان کنفرانس اسلامی ضمن ستایش از نقش انقلاب اسلامی گفت: انقلاب اسلامی ایران به همه نشان داد که اسلام چقدر قدرتمند است و این که ایمان می تواند به مسلمین کمک کند تا به حکومت دلخواه خود برسند. ما دوست داریم این بیداری در کشورهای اسلامی دیگر نیز مشاهده گردد. دانشمندان برجسته لبنانی شیخ محمد مهدی شمس الدین طی بیاناتی گفت: پیروزی انقلاب اسلامی در تقویت روح دینی و معنویت مسلمانان جهان تأثیر بسزایی داشته است و به همین دلیل ابر قدرت ها علیه آن قدعلم کرده اند. ما به خوبی درک می کنیم که این انقلاب تمام هستی ملّت خود را در راه اسلام و رهایی مستضعفان دنیا در طبق اخلاص نهاده است.
هنری کیسینجر وزیر اسبق امور خارجه آمریکا طی مقاله ای به واقعیت هایی اشاره کرد: پیروزی ایران عقاید رادیکال اسلامی را از جنوب شرقی آسیا تا سواحل اقیانوس اطلس گسترش خواهد داد. برونوکرایسکی صدر اعظم سابق اتریش چنین گفته است: انقلابی که در ایران رخ داد موجب علاقه بیشتر به اسلام در خارج از جهان اسلام شده است، این انقلاب در خارج از جهان اسلام نفوذ فراوانی کرده است.(30)

تأثیرگذاری بر تکاپوگری های جهان اسلام

علامه محمد اقبال لاهوری متفکر و شاعر پاکستانی در کتاب خود پیش بینی کرده است که تهران در آینده قرارگاه مسلمانان خواهد شد.(31) سخن وی محقق گردید و کشور ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی به صورت ام القرای جهان اسلام درآمد، این تحوّل شگرف که برآمده از مذهب است به تجدید حیات اسلام در جهان مدد رسانید که از مهم ترین نمودهای آن تولد، تداوم و گسترش جنبش های سیاسی اجتماعی در دهه های اخیر است.
در برخی کشورهای مسلمان تا قبل از وقوع این انقلاب حرکت های مذهبی یا به طور کلّی وجود نداشتند و چنانچه از موجودیت برخوردار بودند، فعالیّت برجسته ای نداشتند و حتی برخی از این جنبش ها در برابر استبداد و استکبار انعطاف، انفعال و نرمش نشان می دادند که با الهام گرفتن از انقلاب ایران موضع فعّالی پیش گرفتند و از نظر کمّی و کیفی به رشد قابل ملاحظه ای دست یافتند، حتی در پاره ای از نقاط خاورمیانه، آسیای جنوب و جنوب شرقی و آفریقای شمالی و شرقی جنبش هایی جوشیدند که رویش شکوهمند خود را مدیون انقلاب اسلامی می دانند.
نماینده سودان در کنفرانس قدس گفت: این انقلاب به این زودی آغوش خود را بر روی جنبش های آزادی بخش باز کرده است.(32) رهبر جنبش اتحاد اسلامی تونس تصریح نمود: مبارزان مسلمان تونس از انقلاب اسلامی ایران الهام می گیرند.(33)
دبیر کلّ سازمان ازادی بخش فطانی (واقع در جنوب تایلند) در یک اظهار نظر پیرامون انقلاب اسلامی خاطرنشان ساخت: ما پیروزی انقلاب ایران را پیروزی اسلام می دانیم و چون مردم فطانی مسلمانند، پیروزی آن، روحیه رزمی و مقاومت آن ها را بیشتر و امیدها را به پیروزی های بزرگ چند برابر کرد.(34) یکی از مبارزین فلسطینی گفته است: فلسطینی ها فکر می کنند اگر چند پایگاه و یا چند منطقه را از دست بدهند مهم نیست و می توان آن را در آینده بازگرداند ولی اگر انقلاب اسلامی با شکست روبرو شود همه چیز را از دست می دهند و امروز با وجود انقلاب اسلامی ما می گوئیم همه چیز داریم و آن روزهایی که می گفتیم تنها هستیم از بین رفت، زیرا رمز پیروزی انقلاب فلسطین با پیروزی انقلاب اسلامی بدست می آید و حتماً با اتّحاد مسلمانان، قدس و سرزمین های اشغالی از زیر سلطه صهیونیسم خارج خواهد شد.(35)
نماینده جنبش آزادی بخش اریتره یادآور شد: پیروزی انقلاب اسلامی برای سازمان آزادی بخش اریتره یک رویداد بزرگ و جنبش آزادی بخش مورو در این باره متذکر گردید: هنگام فرار شاه ایران، اطمینان پیدا کردیم انقلاب اسلامی پیروز خواهد شد، خصوص وقتی اما از پاریس به تهران عزیمت فرمودند و دیگر علمای دین تحت رهبری ایشان به حرکت درآمدند، ما دریافتیم خون بر شمشیر پیروز است و این درس بزگ برای ما بود.(36)
سیف الدّین ایّوبی رهبر جمعیت اسلامی جزایر آنتیل گفت: زمانی که انقلاب اسلامی در ایران به ثمر رسید مسلمانان این جزایرآن را انقلاب خود دانستند، رهبر نظام اسلامی ایران قائد تمامی مسلمانان جهان اسلام و از جمله جزایر آنتیل می باشد.(37) ابوبکر محمّد، نایب رئیس شورای اسلامی در آفریقای جنوبی اظهار داشت: مسلمانان این سرزمین همواره در آرزوی یافتن یک حکومت اسلامی اصیل بودند تا آن را الگوی حرکت انقلابی خود قرار دهند که هم اکنون با تحقق یافتن انقلاب اسلامی به آروزی دیرینه خود دست یافته اند.(38)
در مقاله ای دربارة تأثیر انقلاب اسلامی بر نیجریه چنین می خوانیم: زعامت امام خمینی در ایران و توفیق وی در برپایی جمهوری اسلامی در نیجریه تأثیر شگرفی داشته است به گونه ای که فعالیت های معارضه جویانه مردم نیجریه هم اکنون شامل طیف گسترده ای حرکت های خود جودش می باشد که از الگوی انقلابی ایران متأثرند.(39)
نفوذ انقلاب اسلامی ایران بر جنبش های کشور عراق در زمان اختناق حزب بعث و دیکتاتوری صدام حسین، هنگامی آشکار گردید که مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق از طرف گروهی از علما و روحانیان عراقی تحت رهبری شهید سیّد محمد باقر حکیم پایه گذاری شد. این مجلس در سال 1361 برای متحد کردن و پیش بردن مبارزه علیه رژیم بعث شکل گرفت.(40)
ظهور جنبش های اسلامی در کشورهای حوزه خلیج فارس و جزیره العرب پدیده ای کاملاً تازه است و تحت تأثیر مستقیم انقلاب اسلامی ایران بوجود آمده است البته عوامل دیگر هم در تسریع این روند دخالت داشته اند مثل شکاف اجتماعی عمیق میان اقشار گوناگون مردم، حاکمیت موروثی و خانوادگی بر این سرزمین ها، سرکوب آزادی های اساسی، شکست جنبش های ملی گرایی عربی و راه حل های چپ گرایانه برخی روشنفکران سوسیالیست و چون غالب ناراضیان، شیعه می باشند و از این تبعیض ها بیش از دیگران رنج برده اند، گرایش یه سوی انقلاب اسلامی ایران شکل حادتری به خود می گیرد.
تأثیر انقلاب اسلامی ایران بر جنبش های خاورمیانه، بیش از هر کجا در کشور لبنان مشهود است. جنبش امل در اوایل دهه 1970م توسط امام موسی صدر جهت سازماندهی جامعه شیعه بوجود آمد و اگرچه فعالیت های چشمگیری انجام می داد امام در سیاست های لبنان جایگاه خاصی نداشت، اما بعد از پیروزی انقلاب و ناپدید شدن امام موسی صدر گسترش یافت و از سال 1982م به بعد از بازیگران عمده صحنه سیاست های لبنان تبدیل شد. سرانجام بر اثر سیاست های خاصی که نبیه بری، رهبر جنبش امل، داشت، گروهی از مبارزان شیعه که به شدت از انقلاب اسلامی پیروی می کردند و خود را از نظر سیاسی حامی امام خمینی می دانستند، تشکلی تحت عنوان امل اسلامی بوجود آوردند. آنان پس از چندی به مهم ترین گروه شیعه یعنی حزب الله لبنان پیوستند.(41)
شهید سید عباس موسوی که در صف مقدم جهاد علیه رژیم صهیونیستی قرار گرفت با هم فکری جمعی از دوستان و شادگردانش جنبش انقلابی حزب الله لبنان را بوجود آورد که در سال 1984م اعلام موجودیت کرد. بر اثر فشارهای نظامی این جنبش، رژیم اشغالگر قدس که بخش هایی از لبنان را اشغال کرده بود در چهاردهم ژانویه 1985م تصمیم به عقب نشینی از لبنان نمود و نخستین شکست رسمی خود را تجربه کرد.
مقاومت قهرمانانه مردم این سرزمین که در حزب الله تبلور یافت بار دیگر برگ زرینی بر تاریخ لبنان مظلوم افزود و در ماه مه 2000 میلادی مطابق خرداد1379 بعد از 22سال به مرزهای بین المللی بازگشت.
در سال 2006میلادی، تیر 1385ش ارتش رژیم صهیونیستی به بهانه آزادسازی اسرای خود و به تحلیل بردن توانمندی های حزب الله و منزوی کردن این تشکّل شیعی تهاجم گسترده، وحشیانه و خونینی را علیه لبنان آغاز کرد اما حزب الله در مقابله با ارتشی قدرتمند و مورد حمایت استکبار جهانی مقاومت کرد و در نبردی سی و سه روزه جایگاه خود را به عنوان نیروی دفاعی و باز دارنده به اثبات رسانید و با تکیه بر ایمان و همبستگی ملّی لبنانی ها اشغالگران را وادار به عقب نشینی نمود و افتخارات ارزشمندی را به ارمغان آورد.(42)
در مصر انقلاب اسلامی تأثیری عمیق اما غیر مستقیم بر جنبش های اسلامی داشته است، این اثرگذاری هم باعث رادیکال شدن برخی جنبش ها شده و هم تحرکات میانه رو را برای رسیدن به اهداف خود تشویق کرده است. اوج این برنامه ترور انور سادات در اکتبر1981م توسط خالد اسلامبولی از سازمان الجهاد تحت رهبری عبدالسلام فرج بود. مخالفت قوانین مصر با احکام شرعی، صلح سادات با اشغالگران قدس، دستگیری، آزار و تحقیر مبارزین مسلمان دلایل از بین بردی وی بود.(43)
جنبش الیسار الاسلامی به شدت از انقلاب اسلامی تأثیر پذیرفت و در نشریه خود از این نهضت بارها به دفاع برخاست و رهبرش بر کتاب حکومت اسلامی امام خمینی مقدمه مبسوطی نوشت و آن را به زبان عربی برگردانید، یکی از اعضای این جنبش یعنی دکتر ابراهیم دسوقی کتابی درباره انقلاب اسلامی نوشت و تعدادی از آثار دکتر علی شریعتی را به عربی ترجمه کرد.
جنبش اخوان المسلمین دوران سادات، پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران انگیزه های جدید برای فعالیت های خود پیدا کرد و در نشریات خود به دفاع از انقلاب ایران پرداخت و مصاحبه ای با امام خمینی انجام داد و آن را منتشر ساخت، جنبش مذکور در سال 1979م کتابی تحت عنوان خمینی آلتروناتیو اسلامی به طبع رسانید، در مقالات تحقیق که در مجله المختار اسلامی درج می کرد مسیر نهضت ایران را بررسی نمود و از تشیع به عنوان یکی از مذاهب رسمی اسلام دفاع کرد. این حرکت اسلامی در انتخابات سال 1984م تعدادی نماینده به پارلمان مصر فرستاد.(44)
نفوذ معنوی انقلاب اسلامی مشوّق رهبران برجسته جنبش های اسلامی تونس بوده است مهم ترین آن ها حرکة الاتجاه الاسلامی است که بعدها تحت عنوان حرکة النهضة تغییر نام داد، توسط راشد الغنوشی و عبدالفتاح مورو رهبری می شود، این حرکت بارها در نشریات خود انقلاب اسلامی را مورد ستایش قرار داد و امام خمینی را نمونه رهبر بیدار و انقلابی جهان اسلام توصیف کرد، یکی از رهبان آن در مقاله ای نوشت: پیروزی انقلاب اسلامی در ایران رویداد عظیمی بود که نسل های مسلمان را از رکود و گوشه گیری نجات و انسان را به حرکت واداشت و ثابت کرد اسلام قادر است بر دشمنان پیروز گردد و گستاخ ترین نظام ضد مذهبی را واژگون نماید. به نظر راشد الغنوشی انقلاب ایران در مسیر بعثت پیامبراکم(ص) قرار دارد.(45)
مهمترین جنبش اسلامی در الجزایر که پس از انقلاب اسلامی در الجزایر شکل گرفت جبهه نجات اسلامی است که در مارس 1989 توسط دکتر عباس مدنی وعدّه ای دیگر از روشنفکران مسلمان بوجود آمد.
در ژوئن 1990م در جریان انتخابات شهرداری ها از بین 612 کرسی جبهه نجات اسلامی با کسب 327 کرسی در مقابل 200 کرسی اکتسابی جبهه آزادی بخش ملّی به پیروزی رسید، پیروزی مزبور نظام حاکم بر الجزایر را چنان نگران ساخت که اصلاحات دموکراتیک را محدود نمود و به دنبال آن عباس مدنی و علی بلحاج را به اتهام توطئه علیه امنیت کشور بازداشت کرد. با این وجود انتخابات سال 1991 به پیروزی بلامنازع جبهه نجات اسلامی منجر گردید امّا متاًسفانه ارتش الجزایر به بهانه اختلال در امنیت کشور نتایج انتخابات جدید را لغو کرد و افراد زیادی از جمله رهبران جبهه نجات اسلامی را دستگیر و تحویل دادگاه نظامی داد.(46)
در افغانستان جمعیت ها، احزاب و تشکّل های سیاسی برای مبارزه با نظام حاکم بر این کشور و سلطه شوروی و نیز گروه طالبان بوجود آمده اند که از انقلاب اسلامی متأثر بوده اند، برخی از آن ها عبارتند: از حزب اسلامی به رهبری گلبدین حکمتیار، جمعیت اسلامی با هدایت برهان الدین ربانی، جبهه نجات اسلامی افغانستان به رهبری صبغت الله مجدّدی.
در سال 1368 هفت حزب شامل سازمان نصر نهضت اسلامی، پاسداران جهاد اسلامی، حزب دعوت اسلامی، نیروی اسلامی، شورای اتفاق اسلامی و جبهه متحد اسلامی که همگی شیعه بودند حزب وحدت را تشکیل دادند که بعدها به دوشاخه خلیلی و اکبری تقسیم شدند، دلیل این تفکیک همکاری یا عدم همکاری با دولت ربّانی بودف آصف محسنی در سال 1328 حزب حرکت اسلامی افغانستان را تشکیل داد. مهمترین تشکل سیاسی و نظامی ازبک های شمال افغانستان جنبش ملی اسلامی شمال افغانستان است، پایگاه اصلی آن در نواحی شمالی خصوص مزار شریف قرار داشت.(47)
مردم مسلمان کشمیر علاقة فراوانی به انقلاب اسلامی دارند. شیخ تجعل از اعضای برجسته جمعیت جامو و کشمیر در سال 1980 در سرینگر اعلام کرد: انقلاب اسلامی که توسط امام خمینی در ایران به وقوع پیوست بهترین سبک برای ماست تأثیر این انقلاب در تحوّلات اخیر کشمیر در انتخاب مساجد به عنوان پایگاههای مبارزه و نیز در شعارهای مبارزین این سرزمین قابل مشاهده است.(48)
راستی چرا انقلاب اسلامی بر جنبش های اسلامی معاصر این گونه تأثیر گذاشته است؟ در پاسخ باید گفت آنان وجوه مشترکی که با یکدیگر همگرایی پیدا کرده اند دارند که عبارتند از: توحید کلمه و مصالح مشترک، آرمان مشترک، دشمن یکسان، وحدت گرایی و انسجام اسلامی، مردم گرایی و پایگاه قوی در میان ملّت ها.
محورهای این تأثیرها عبارتند از:
1- تلاش برای دست یابی به نظامی اسلامی و تجدید حیات دینی و اجرای احکام شریعت.
2- بدست آوردن هویتی اصیل بر پایه بنیان های مذهبی و افزایش اعتماد به نفس.
3- برداشت نوینی از اسلام که مسلمان را برای نیل به حقوق خویش استوار و مقاوم می کند.
4- رهایی از دایره تنگ ملّی گرایی، چپ گرایی و روی آوردن به اتحاد اسلامی.
5- نقش برجسته علما در رهبری جنبش و حرکت های سیاسی.
6- بوجود آوردن ارزش های فرهنگی نوین در هنگام مبارزه مثل جهاد، دفاع، شهادت، مقاومت، نهراسیدن از دشمن.
7- بسیج توده های مردمی به جای تکیه بر خواص و برخی روشنفکران.
8- قراردادن کانون های مقاومت و مبارزه در مساجد و محافل عبادی و تبلیغی.
9- گسترش حجاب اسلامی و حفظ شؤونات دینی در مناسبات اخلاقی و اجتماعی.
10- متداول گردیدن شعارهای مردم ایران در جنبش های اسلامی و تظاهرات به سبک ایران.(49)

پی نوشت :

1. سورة اعراف، آیة 158 .
2. سورة انعام، آیة19 بخشی از آیه.
3. سورة فرقان، آیة1 .
4. سورة سباء، آیة28 .
5. سورة ص، آیة87 .
6. پروفسور محمد حمید الله حیدرآبادی، استاد دانشگاه پاریس در کتاب الوثائق السیاسیه که در ایران توسط دکتر محمد مهدوی دامغانی ترجمه شده و نیز مرحوم آیت الله علی احمدی میانجی در کتاب مکاتیب الرسول این نامه ها را گرد آورده اند.
7. فروغ ابدیت، آیت الله جعفر سبحانی، ج2، ص209-208 .
8. سورة توبه، آیه 33 و نیز سوره صف، آیه 9 .
9. سورة صف، آیة8 .
10. دنیای اسلام از پیدایش تا تجدید حیات، عبدالغنی مغربی، ترجمه شیوا رضوی، ص25 .
11. چگونگی گسترش اسلام، توماس آرنولد، ترجمه حبیب الله آشوری، ص46-44 .
12. اسلام، دیروز فردا، لوئی گارده و محمد ارغون، ترجمه محمد علی اخوان، ص 34.
13. اسلام در جهان امروز، مارسل بوازار، ترجمه د.م.ی، ص82 .
14. همان، ص153 .
15. همان، ص182 .
16. انسان دوستی در اسلام، مارسل بوازار، ترجمه محمد حسن مهدوی اردبیلی، غلامحسین یوسفی، ص138-132 .
17. همان، ص140-139 .
18. در جستجوی راه از کلام امام (دفتر دهم: انقلاب اسلامی)، ص434-433 .
19. همان، ص434 .
20. همان، ص435 .
21. همان، ص438 .
22. همان، ص444 .
23. همان.
24. همان، ص445 .
25. همان، ص446 .
26. همان، ص444-443 .
27. صحیفه امام، ج12، ص148 .
28. همان، ج13، ص281 .
29. حدیث ولایت، ج1، ص359 .
30. اقتباس و گزینش از کتاب انقلاب اسلامی در چشم انداز دیگران.
31. اسرار خودی و رموز بی خودی، محمد اقبال لاهوری، محمد حسین مشایخ فریدنی، ص73 .
32. روزنامه جمهوری اسلامی، بیستم مرداد1359 .
33. روزنامه اطلاعات، نهم فروردین 1361 .
34. روزنامه جمهوری اسلامی، 1359/2/16 .
35. نشریه امّت اسلامی، ش22، 1359/11/20 .
36. همان، مأخذ.
37. همان.
38. انقلاب اسلامی در چشم انداز دیگران، ص89 .
39. روزنامه جمهوری اسلامی 1360/11/19 .
40. انقلاب اسلامی در گسترة نظام بین الملل، سید نادر علوی و علیرضا قربانی، 78 .
41. همان، ص84 .
42. همان، ص95-94، مشاهیر سیاسی قرن بیستم، احمد ساجدی، ص426 .
43. امّت مسلمان، دیروز، امروز، از نگارنده، ص132 .
44. جنبش اسلامی در جهان عرب، هرایر کمیجان، ترجمه حمید احمدی، ص152-151.
45. انقلاب اسلامی در گسترة نظام بین الملل، ص117-116 .
46. تونس از استقلال تا امروز، کیهان، 1366/8/26 مجله العالم، ش2254 فوریه 1985م، ص66، مقالات حرکةالاتجاه اسلامی فی تونس، دارالکروان الطباعه و النشر و التوزیع، پاریس 1984ن، ص79-77 .
47. سرزمین اسلامی، ص364-363، فصلنامه قرائات سیاسیه، ش2، سال1992م .
48. انقلاب اسلامی در گسترة نظام بین الملل، ص142-136 .
49. همان، ص149 .
50. نک: انقلاب اسلامی ایران و جنبش های جهان اسلام، مرتضی شیرودی، رواق اندیشه ش30، خرداد1383.