تبلیغات
روح الله - قلم از منظر امام خمینی (ره)
قلم از منظر امام خمینی (ره)


- قلم شما اگر ارشادی باشد، ملت را به راه راست هدایت می‏کند و می‏تواند مردم را ازانحرافات نجات دهد.
- اگر قلم‏ها و بیان‏ها و علم‏ها و تعلیم‏ها و آموزش‏ها برای خدا باشد، مغزها را الهی تربیت می‏کنند و اگر چنان چه بر خلاف این باشد، مغزها، مغزهای غرورمند، مغزهای طاغوتی از آن پیدا می‏شود.
- قلم‏ها اگر در دنیا برای خدا و برای خلق خدا به کار بیفتند، مسلسل‏ها کنار می‏رود و اگر برای خدا و برای خلق خدا نباشد مسلسل ساز می‏شود.
- آن قدری که قلم و بیان به خدمت بشر بوده است، مسلسل‏ها نبودند... . قلم و علم و بیان است که می‏تواند بشر را بسازد، نه مسلسل و نه سایر قوای تخریب کننده.
- دماء شهدا اگر چه بسیار ارزشمند و سازنده است، لکن قلم‏ها بیشتر می‏توانند سازنده باشند و اصولاً شهدا را قلم‏ها می‏سازند و قلم‏ها هستند که شهید پرورند.
- ای قشرهای روشنفکر و ای قشرهای نویسنده! قلم‏ها و گفتار خودتان را در راه این مستضعفین صرف کنید... قلم‏ها را در راه خدمت به این خلق به کار بیندازید.
- قلم‏ها اگر لغزش پیدا کنند، یک ملت را می‏لغزاند.
- قلمی فایده دارد که بیدارگر توده‏های مردم باشد.
- قلمی آزاد است که توطئه‏گر نباشد.
- آن کسی قلمش قلم انسانی است که از روی انصاف بنویسد.
- کسانی که اهل قلم هستند، اهل بیان هستند، کوشش کنند که مردم را دعوت به وحدت بکنند.
- امیدوارم که بشر به رشدی برسد که مسلسل‏ها را به قلم تبدیل کند.
- آن وقتی مردم به مقاصد اسلامی ـ انسانی و به کمال دانش و علم می‏رسند که قلم‏ها بر مسلسل‏ها غلبه کند و میدان، میدان قلم باشد، میدان علم باشد.
- کسی که قلم به دست می‏گیرد، بداند که مورد سؤال قرار می‏گیرد که اینکه نوشتی، چه بود؟
- بدانید که این قلم‏ها که در دست شماست، در محضر خداست الان، و هر کلمه‏ای که نوشته بشود، بعد سؤال می‏شود که چرا این کلمه نوشته شده است.
- قلم باید دست اشخاص صالح باشد، دست اَفاضِل باشد. وقتی قلم به دست اراذل افتاد، مفسده‏ها زیاد خواهد شد.
- قلمی فایده دارد كه بیدارگر توده های مردم باشد .
- شهدا را قلم ها می سازند و قلمها هستند كه شهید پرورند .
- دماء شهدا اگر چه بسیار ارزشمند و سازنده است ، لكن قلم ها بیشتر می توانند سازنده باشند .
- قلم ، خودش یكی از اسلحه هاست ؛ این قلم باید دست اشخاص صالح ، و دست افاضل باشد .
- اشخاصی كه قلم در دستشان است متوجه باشند كه قلم آنها ، زبان آنها ، در حضور خداست .
- همت بگمارید كه قلم و بیان خویش را برای تعالی اسلام و كشور و ملت خود به كار گیرید .
- قلم ها اگر در دنیا برای خدا و برای خلق خدا به كار بیفتد ، مسلسلها كنار می رود .
- شما كوشش كنید كه با بیان و قلم ، مسلسل ها را كنار بگذارید و میدان را به قلمها و به علم ها و به دانش ها واگذار كنید .
- قلم ها اگر در دنیا برای خدا و برای خلق خدا به كار بیفتد ، مسلسل ها كنار می رود ، و اگر برای خدا و برای خلق خدا نباشد مسلسل ساز می شود .
- آن كسی قلمش قلم انسانی است ، كه از روی انصاف بنویسد .
- قلمی آزاد است كه توطئه گر نباشد .
- مسئولیت بزرگ شما امروز قلم هایی است كه در دست شماست .
- آن قدری كه بشر از قلم های صحیح نفع برده است، از چیز دیگر نبرده است، و آن قدر كه ضرر كشیده است، از چیزهای دیگر نبرده است.
- قلم ها و بیان ها با مغزهای مردم رابطه دارند.
- این قلم ها، بسیاری شان با اسم اسلام است و نه برای اسلام. این عهد بزرگی است به دوش شما و مسؤولیتی بزرگ است. و بدانید كه یك روز از باب این مسؤولیت سؤال خواهد شد

قلم و بیان در خدمت تعالى اسلام، كشور و ملّت

به آن دسته از تحصیل‏كردگان و روشن‏فكران و دانشمندان كه به مرض غرب و شرق‏زدگى مبتلا نیستند و حاضر نیستند شرف اسلامى، ملى و میهنى خود را فداى امیال قدرتمندان كنند یا در راه لذات و شهوات زودگذر فدا نمایند، عرض مى‏كنم همت بگمارید كه قلم و بیان خویش را براى تعالى اسلام و كشور و ملت خود به كار گیرید و با توده‏هاى محروم هم‏صدا و هم‏دست شوید كه آزادى از چنگال شرق و غرب را كه امروز نصیبتان شده حفظ كنید و در این خدمت از هیچ كوششى و مجاهده‏اى دریغ ننمایید كه براى هیچ یك از ملت‏هاى جهان این فرصت نبوده است و یا براى كمتر ملتى این فرصت پیش آمده است. خداوند همه ما را توفیقِ شناخت وظیفه، عنایت فرماید.(1)

شغل نویسندگى براى افراد شایسته یك واجب كفایى است

گویندگانى كه هر جا ما داریم، در سرتاسر كشور، چه گویندگانى كه از طبقه روحانى هستند و اهل منبر و چه گویندگانى كه از سایر طبقات هستند و نویسندگان در هر جا كه هستند، چه در حوزه‏هاى علمیه و چه در دانشگاه‏ها و چه در سایر جاها هستند، باید با گفتار خودشان و نوشتار خودشان به این كشور خدمت كنند. عذر نیست براى آن‏ها كه چون من وارد به یك شغلى نیستم پس نویسندگى هم نكنم. شغل، امروز یك امرى است كه براى آن اشخاصى كه شایسته هستند و ایران احتیاج به آن شغل‏ها دارد، واجب كفایى است.(2)

مسؤولیت بزرگ شما قلم‏هایى است كه در دست شماست.

مسؤولیت بزرگ شما امروز قلم‏هایى است كه در دست شماست. اداره شما مثل یك اداره دولتى نیست كه هر چه در آن واقع شود در همان جاست، مگر گاهى به مردم بگویند، اما قلم‏ها اگر لغزش پیدا كنند یك ملت را مى‏لغزاند. رادیو تلویزیون، دستگاهى است كه اگر فاسد باشد یك ملت را فاسد مى‏كند. الان همه، رادیو را گوش و تلویزیون را نگاه مى‏كنند. معصیتى اگر اتفاق بیفتد، در محضر همه مردم است. اگر خداى نخواسته قلم‏هاى شما بلغزد و از تعهدى كه براى خداى تبارك و تعالى باید داشته باشید غفلت بكنید این جور نیست كه تنها به شما و دوستان و هم مذهب و هم دین شما ضرر بزند، به همه ضرر مى‏زند، پس یك ضرر كوچك نیست. شما كه روزنامه كثیرالانتشارى در دستتان است باید توجه كنید كه مسؤولیت بسیار خطیرى پیش مردم و ملت‏هاى جهان دارید كه اگر ارشاد كنید مردم را، بالاتر از اطاعت‏هایى است كه در گوشه خانه و یا یك مجلسى كه چند هزار نفر هستند مى‏باشد. قلم شما، اگر ارشادى باشد، ملت را به راه راست هدایت مى‏كند و مى‏تواند مردم را از انحرافات نجات دهد.(3)

این قلم كه در دست شماست در محضر خداست.

در نوشته‏هایتان به خدا توجه داشته باشید، بدانید كه این قلم كه در دست شماست در محضر خداست و اگر هر كلمه‏اى نوشته شود، بعد سؤال مى‏شود كه چرا این كلمه نوشته شده است. اگر به جاى این كلمه بشود یك كلمه خوبتر نوشت، از شما سؤال مى‏كنند چرا این كلمه زشت را نوشته‏اید. ان شاءاللّه‏ خداوند همه ما تأیید كند. موفق باشید.(4)

قلم در خدمت تربیت بشر

قلم به دست بگیرید براى تربیت بشر، آن قدرى كه بشر از قلم‏هاى صحیح نفع برده است، از چیزى دیگر نبرده است و آن قدر كه ضرر كشیده است، از چیزهاى دیگر ضرر نبرده است. قلم‏ها و بیان‏ها با مغزهاى مردم رابطه دارند. اگر قلم‏ها و بیان‏ها و علم‏ها و تعلیم‏ها و آموزش‏ها براى خدا باشد، مغزها را الهى تربیت مى‏كنند و اگر چنان چه برخلاف این باشد، مغزها، مغزهاى غرورمند، مغزهاى طاغوتى از آن پیدا مى‏شود.(5)

معیار ارزش قلم

عمده آن جهت و غایاتى است كه در افعال انسان و در آلاتى كه انسان درست مى‏كند و در علم و دانش و سایر چیزهایى كه افعال انسان است آن چیزى را كه جهت مى‏دهد آن غایات است، آن چیزهایى است كه براى آن چیزها قلم‏ها وجود پیدا كرده است، مسلسل‏ها وجود پیدا كرده است، علم و دانش وجود پیدا كرده است. اگر غایات و مقاصد و آن چیزهایى كه براى او این‏ها وجود پیدا كرده است الهى باشد، هم قلم و هم مسلسل و هم علم و دانش و هم هر عملى ارزش پیدا مى‏كنند، ارزش الهى.
ارزش قلم به غایتى است كه براى او قلم زده مى‏شود. ارزش مسلسل هم به غایتى است كه براى او مسلسل كشیده مى‏شود. اگر این ارزش غایى نباشد و اگر آن مقصد، مقصد انسانى و الهى نباشد، نه مسلسل آلتى است كه به درد بخورد و نه قلم، و خطر قلم بیشتر از مسلسل است و خطر بیان بیشتر از توپ و تانك است و خطر علم بیشتر از همه این‏هاست لكن اگر چنان چه به خدمت خلق باشد و به دستور انسان باشد و در خدمت انسان باشد و در خدمت خداى تبارك و تعالى باشد، تمام این‏ها ارزش پیدا مى‏كنند، مسلسل هم همچون قلم مى‏شود، قلم هم همچون مسلسل. باید بشر به فكر این باشد كه آن چیزهایى كه مقصد است و براى تربیت انسان است، براى آموزش انسان است، براى تعلیم انسان است، جهت به آن بدهد.(6)

قلم‏هاى مسلسل‏ساز

قلم‏ها اگر در دنیا براى خدا و براى خلق خدا به كار بیفتد مسلسل‏ها كنار مى‏رود و اگر براى خدا و براى خلق خدا نباشد مسلسل‏ساز مى‏شود. ابزار كوبنده انسان با دست قلم‏دارها و با دست علمایى كه در همه دانشگاه‏ها هستند، با دست آن‏ها وجود پیدا كرده است و همه ترقیات بشر هم با دست علما و بیان و قلم علما وجود پیدا كرده است.(7)

امیدواریم بشر مسلسل‏ها را به قلم تبدیل كند

ما امیدواریم كه بشر به رشدى برسد كه مسلسل‏ها را به قلم تبدیل كند. آن قدرى كه قلم و بیان به خدمت بشر بوده است مسلسل‏ها نبودند. مسلسل‏ها غالبا در خدمت ابرقدرت‏ها بودند و براى تباهى بشر بوده‏اند و اسلام هم كه امر فرموده است به این كه جهاد بكنند و دفاع بكنند و البته محتاج به همه ابزار جنگى است، اساس بر این است كه دفاع از حق بكنند و حق را و علم را جانشین مسلسل بكنند. قلم و علم و بیان است كه مى‏تواند بشر را بسازد، نه مسلسل و نه سایر قواى تخریب كننده.(8)

استفاده از قلم در راه آزادى ملت و نشر فرهنگ اسلامى

آقایان، شما نویسندگان الان تكلیف بسیار بزرگى به عهده‏تان هست، پیشتر قلم شما را شكستند، الان قلم شما باز است لكن استفاده از قلم، در راه آزادى ملت، در راه تعالیم اسلامى بكنید. این ملت كه مى‏بینید، تمامشان زیر بیرق اسلام است كه وحدت پیدا كردند، اگر نبود قضیه وحدت اسلامى، ممكن نبود اجتماع این‏ها، الان از بچه چند ساله تا پیرمرد هشتاد ساله همه با هم، این‏ها در این نهضت شركت دارند و همه با هم در این پیروزى شركت دارند.(9)

شهدا را قلم‏ها مى‏سازند و قلم‏ها هستند كه شهیدپرورند

اهمیت انتشارات، مثل اهمیت خون‏هایى است كه در جبهه‏ها ریخته مى‏شود. و «مداد العلماء افضل من دماء الشهداء» دماء شهدا اگر چه بسیار ارزشمند و سازنده است، لكن قلم‏ها بیشتر مى‏توانند سازنده باشند و اصولاً شهدا را مى‏سازند و قلم‏ها هستند كه شهیدپرورند. از این روست كه شما باید به ارزش كار خود توجه داشته باشید و بدانید هر عملى كه ارزشش بیشتر باشد، مسؤولیتش سنگین‏تر است.(10)

حفظ قلم براى جلوگیرى از تفرقه

لازم است جوان‏هاى متعصب و طلاب تازه كار از زبان و قلم خود جلوگیرى كنند و در راه اسلام و هدف مقدس قرآن از امورى كه موجب تشتت و تفرقه است، خوددارى نمایند.(11)

اهل قلم به جامعه امید بدهند

آن‏هایى كه اهل فكرند، اهل قلمند، آن‏هایى كه صالحند، این صلحا باید بنشینند و در صدد این باشند كه امید بدهند به این جامعه، این مردم احتیاج به امید دارند، دیگران دارند این‏ها را ناامید مى‏كنند، دیگران مى‏گویند كه همه به هم ریختند اصلاً مملكتى نیست این جا، مایى كه باید همه كوشش كنیم به این كه نخیر نظامى هست این جا و این نظامى است كه بهتر از نظام‏هاى دیگرى است.(12)

همه نویسندگان مكلفند به حفظ نظام

من به همه اشخاصى كه قلم در دستشان است، زبان گویا دارند مى‏خواهم سفارش كنم كه متوجه باشند كه قلم آن‏ها، زبان آن‏ها در حضور خداست، فردا مؤاخذه دارد، صحبت، سر دولت و ریاست جمهور و این‏ها نیست، صحبت سر نظام است، نظام اسلام است؛ آقاى خامنه‏اى سلمه‏اللّه‏ باشند رییس جمهور یا یك كس دیگر، آقاى موسوى نخست وزیر باشند یا یك كس دیگرى، این مطرح نیست، مطرح نظام جمهورى اسلامى است، ما مكلفیم به حفظ او، همه نویسنده‏ها مكلفند به حفظ نظام.(13)

رسالت تاریخى نویسندگان و شعرا

امروز تكلیف همه شما آقایانى كه از خارج تشریف آوردید، شعراى شما، نویسندگان شما، گویندگان شما، این است كه شعرا در اشعارشان قضایاى این انقلاب را منعكس كنند، اگر توانستند در مجامع عمومى و اگر نتوانستند حتى در مجامع خصوصى هم محفوظ بماند براى نسل‏هاى آتیه‏اى كه فرزندانشان الان بعضى‏شان از كوچولوهایى كه در 22 بهمن متولد شده‏اند و آن‏هایى كه در طول تاریخ مى‏آیند.
باید مردم جهان را، مستضعفان جهان را آگاه كنید، آگاه كنیم به این كه چه مصایبى بر این‏ها وارد شده است و در تحت چه شرایطى زندگى مى‏كنند و آنان كه به آن‏ها حكومت مى‏كنند تحت چه شرایطى هستند و وضع زندگى مالى‏شان چطور است. و آن‏هایى كه از دولت‏هاى اسلامى هستند، ذخایر خودشان را به كجا خرج مى‏كنند و در جیب كى مى‏ریزند در عین حالى كه ملت‏هاى آن‏ها گرسنه هستند، ملت‏هاى آن‏ها فقیر هستند و بسیارى از آن‏ها از گرسنگى تلف شدند و این‏ها ذخایر خودشان را، ذخایرى كه مال خود این ملت است و آن‏ها غاصب هستند، به جاى این كه براى ملت خودشان ولو عشرى از اعشار آن را خرج مى‏كردند و این‏ها به رشد مى‏رسیدند، تمامش را تسلیم مى‏كنند به آن‏هایى كه دشمن اسلامند.
شعرا در طول تاریخ باید بنویسند این امور را و به شعر، مردم را بیدار كنند و نویسندگان اگر مى‏توانند در نطق‏ها و نوشته‏هاى خودشان، در مجامعى كه مى‏روند در شهرهاى خودشان، در كشورهاى خودشان مسایل ایران را ابلاغ كنند و اگر نمى‏توانند در كتب و رساله‏هاى خودشان ثبت كنند كه بعدها وقتى كه مردم در نسل‏هاى بعد مى‏آیند، ببینند كه دشمن‏هاى آن‏ها كى هست و دوستان آن‏ها كى و تكلیف آن‏ها با دوستانشان و دشمنانشان چیست.
اگر ما در تبلیغ قصور كنیم، اگر ما در گفتن و نوشتن شعر و نثر و همه نحو نوشتن و گفتن قصور كنیم، ما مدیون نسل‏هاى آینده هستیم كه ممكن بود با نوشته‏هاى شما، با نوشته‏هاى نویسندگان عزیز و با اشعار آن‏ها، بیدار بشوند و مطلع بشوند بر این كه بر این ملت‏ها در این زمان چه گذشته است و ماها چه تحمل رنج‏ها كردیم، بلكه آن‏ها درصدد علاج برآیند، و امروز نیز ما باید درصدد علاج برآئیم.
همه شما و همه ملت‏هاى ضعیف دردها را مى‏شناسند، مى‏دانند كه از كجا صدمه مى‏بینند و كى به آن‏ها صدمه مى‏زند و چه رژیمى آن‏ها را تحت فشار قرار مى‏دهد و درمان را باید بدانند كه تا جهان، مبتلا به این جنایتكاران است و وابستگان به این جنایتكاران، روى خوش نخواهد دید.(14)

پى‏نوشت‏ها :

1 ـ 22/11/62 ـ پیام به مناسبت پنجمین سالگرد پیروزى انقلاب اسلامى، صحیفه نور، ج 18، ص 238 ـ 239.
2 ـ 26/10/61 ـ بیانات امام در جمع گروهى از كاركنان صنایع دفاع و... صحیفه نور، ج 17، ص 152.
3 ـ 12/3/60 ـ بیانات امام در جمع كاركنان كیهان ـ صحیفه نور، ج 14، ص 258 ـ 257.
4 ـ 15/10/59 ـ بیانات امام در جمع اعضاى هیأت تحریریه مجله سروش، صحیفه نور، ج 13، ص 251.
5 ـ 6/10/1359 ـ در جمع مسؤولان نهضت سواد آموزى، صحیفه نور، ج 13، ص 253.
6 ـ 6/10/1359 ـ در جمع مسؤولان نهضت سواد آموزى، صحیفه نور، ج 13، ص 229.
7 ـ 6/10/1359 ـ در جمع مسؤولان نهضت سواد آموزى، صحیفه نور، ج 13، ص 229.
8 ـ 6/10/1359 ـ در جمع مسؤولان نهضت سواد آموزى، صحیفه نور، ج 13، ص 228.
9 ـ 30/11/57 ـ بیانات امام در جمع اعضاى كانون نویسندگان ایران، صحیفه نور، ج 5، ص 101.
10 ـ 8/2/61 ـ بیانات امام در جمع مسؤولان و نویسندگان دایره انتشارات سپاه پاسداران، صحیفه نور، ج 16، ص 137.
11 ـ 4/8/43 ـ پیام امام به ملت ایران، صحیفه نور، ج1،ص112.
12 ـ 4/11/1359 ـ در جمع نمایندگان مجلس و اعضاى هیأت دولت، صحیفه نور، ج 14، ص 23.
13 ـ 8/6/65 ـ در دیدار رییس جمهور، نخست وزیر و هیأت دولت به مناسبت هفته دولت، صحیفه نور، ج 20، ص 37.
14 ـ 21/11/61 ـ بیانات امام در جمع مهمانان خارجى شركت كننده در مراسم بزرگداشت دهه فجر، صحیفه نور، ج 17،
ص192.

برگرفته از :
گلبرگ - تیر 1384، شماره 64
گلبرگ - تیر 1385، شماره 76
گلبرگ - تیر 1383، شماره 52
یاس - خرداد 1385، شماره 39
اشارات - تیر 1387، شماره 110
مجله هنر دینی، شماره 10
فصلنامه معرفت، شماره 31